چرا سرمایهگذاری روی آموزش عالی، یک تصمیم استراتژیک برای پایداری و مزیت رقابتی سازمانهاست؟ (بر مبنای مدل پنجگانه هلیکسچرا سرمایهگذاری روی آموزش عالی، یک تصمیم استراتژیک برای پایداری و مزیت رقابتی سازمانهاست؟ (بر مبنای مدل پنجگانه هلیکس) گذار پارادایمی در اکوسیستم دانشگاهی یکی از مباحث رایج در دانشگاهها در دهه گذشته، گذار از دانشگاه نسل دوم (متمرکز بر آموزش و پژوهش) به دانشگاه نسل سوم (کارآفرین) و در سالهای اخیر، گذار به دانشگاه نسل چهارم بوده است. دانشگاه نسل چهارم نهادی است که صرفاً به دنبال پژوهش و آموزش نیست؛ بلکه سعی دارد با نوآوری و تجاریسازی ایدههای تولید شده، به تولید ثروت، کارآفرینی و حل مسائل استراتژیک منطقهای بپردازد.
یک سوال رایج (و شاید غلط) همیشه این بوده است که دانشگاههای کشور چقدر در این گذار موفق عمل کردهاند؟
بررسی آماری وضعیت پژوهشی و چالشهای اقتصادی بررسی آماری وضعیت پژوهشی ایران در یک دهه اخیر نشان میدهد که ایران از نظر تولید مقاله (صرفنظر از کیفیت) بازیگر پرحجمتری ظاهر شده است. با این حال، برای تبدیل پژوهش به ارزش اقتصادی، باید مؤلفههای زیر با جدیت بیشتری در کشور پیگیری شوند:
مسئلهمحوری کیفیتسنجی اخلاق پژوهشی سازوکارهای انتقال فناوری دادههای پایگاه Our World in Data نشان میدهد که هزینهکرد تحقیق و توسعه ( 𝑅 & 𝐷 R&D ) ایران در سال ۲۰۲۳، سهم بسیار کوچکی از تولید ناخالص داخلی را شامل میشود:
𝑅 & 𝐷 𝐺 𝐷 𝑃 ≈ 0.7 % GDP R&D ≈0.7%
با نسبت زیر یک درصد، نباید انتظار داشت که دانشگاهها به تنهایی بار توسعه فناوریهای نزدیک به بازار را بر دوش بکشند.
نقش استراتژیک بخش خصوصی در آموزش عالی دقیقاً در همین نقطه ضعف منابع دولتی، نقش ارزشمند سرمایهگذاران بخش خصوصی در آموزش عالی ایران مشخص میشود. بیدرنگ این سوال مطرح میشود: چرا بخش خصوصی باید علاقهمند به این سرمایهگذاری باشد، آن هم در شرایطی که تجربه خوبی در این حوزه به عنوان یکی از ذینفعان دانشگاه نداشته است؟
همکاری موفق معمولاً زمانی رخ میدهد که تقسیم کار به شکل زیر باشد:
نقش صنعت: آوردن مسئله، دادههای واقعی، دسترسی به محیط عملیاتی و تخصیص بودجه توسعه. نقش دانشگاه: ارائه راهحل مسئله، دانش فنی و زیرساختهای آزمایشگاهی. اما آیا همین عناصر به تنهایی کفایت میکنند؟
مدل مارپیچ پنجگانه (Quintuple Helix) و موتور توسعه دانش در این مقاله قصد داریم با استفاده از مستندات پژوهشی، به بررسی علمی مسیر گذار بپردازیم و راهکاری عملی برای ایجاد دانشگاههای نسل چهارم ارائه دهیم. مقالهی مدل مارپیچ پنجگانه، امکان تحلیل تعامل و اثر متقابل بین پنج رکن اساسی را فراهم میکند:
دانشگاهها صنعت دولت جامعه مدنی محیط طبیعی این مدل، «دانش و انتقال آن» را موتور محرک توسعه میداند.
چرا پروژههای دوجانبه (دانشگاه-صنعت) با شکست مواجه میشوند؟ اگر پروژههای مشترک دانشگاه-صنعت فقط بین دو بازیگر (دانشگاه و شرکت) طراحی شوند، در نقطه اجرا معمولاً با یکی از موانع زیر زمینگیر خواهند شد:
مانع مقرراتی و حقوقی: عدم همراستایی با رگولاتوری (ناشی از نادیده گرفتن نقش دولت). عدم پذیرش اجتماعی و رسانهای: ایجاد ریسک برای اعتبار برند (ناشی از نادیده گرفتن نقش جامعه). شکستهای زیستمحیطی: عدم تطابق با الزامات پایداری و شاخصهای 𝐸 𝑆 𝐺 ESG (ناشی از نادیده گرفتن نقش محیط طبیعی). نتیجهگیری: اهمیت ادغام طبیعت و جامعه در طراحی استراتژیک همینجا تفاوت بنیادین مارپیچ پنجگانه با مدلهای قدیمیتر (سهگانه و چهارگانه) روشن میشود: در تکامل مفهومی این مدلها، «محیط طبیعی» بهعنوان یک عنصر جدید و حیاتی به مدل اضافه شده است.
در این مقاله تأکید میشود که اگر «طبیعت» و «جامعه» در فاز طراحی و امکانسنجی پروژه دیده نشوند، پروژه یا با شکست قطعی مواجه میشود و یا سازمان با افزایش شدید ریسکهای اعتباری (Reputational Risk) و ریسکهای مقرراتی (Regulatory Risk) روبهرو خواهد شد.
No comments yet. برای شروع یک بحث جدید وارد شوید بحث جدیدی را شروع کنید